IRC Komutları Listesi: Temel Komutlardan İleri Kullanıma

IRC, grafik arayüzlerin yaygınlaşmasından önce tasarlandığı için komut tabanlı bir protokoldür. Kanala girmek, birine mesaj göndermek, bir kullanıcı hakkında bilgi almak ve kanalı yönetmek komutlarla yapılır. İlk bakışta ürkütücü görünse de IRC komutları aslında az sayıdadır ve mantıklı bir düzene sahiptir. Bu rehberde komutları kategorilere ayırarak sunuyoruz; her birinin ayrıntısı için ilgili rehberlerimize bağlantı vereceğiz.

Komutların Yazım Kuralı

Bütün IRC komutları eğik çizgi ile başlar ve sohbet penceresine yazılır:

/join #mircclub
/msg Ayse Merhaba
/whois Burak

Eğik çizgiyle başlamayan her şey, bulunduğunuz pencereye mesaj olarak gönderilir. Bu, en sık yapılan yeni başlayan hatasının kaynağıdır: Komutun başındaki eğik çizgiyi unutmak, komutu kanala mesaj olarak göndermenize yol açar. Parola içeren bir komutta bu ciddi bir sorundur.

Komut adları büyük-küçük harf duyarsızdır; parametreler ise duruma göre değişir.

Bağlantı Komutları

Komut	Ne yapar?
/server	Bir IRC sunucusuna bağlanır
/nick	Nickinizi değiştirir
/quit	Ağdan çıkar
/away	Uzakta durumuna geçer
/mode (kendi nickiniz)	Kullanıcı modlarınızı ayarlar

Bu komutlar, IRC oturumunuzun temelini oluşturur. Bağlanma ayrıntıları için IRC sunucuya bağlanma, nick yönetimi için IRC nick komutu, çıkış için IRC quit ve away için IRC away yazılarımıza bakın.

Kanal Komutları

Komut	Ne yapar?
/join	Kanala girer
/part	Kanaldan ayrılır
/topic	Kanal konusunu görüntüler veya değiştirir
/invite	Kanala davet eder
/kick	Kullanıcıyı kanaldan atar
/mode (kanal)	Kanal modlarını ayarlar
/names	Kanaldaki kullanıcıları listeler
/list	Sunucudaki kanalları listeler

Kanal yaşamının tamamı bu komutlarla yönetilir. Giriş çıkış için IRC join ve part, konu için IRC topic, davet için IRC invite, atma ve banlama için IRC kick ve ban, listeler için IRC list, names ve who yazılarımıza bakın.

Mesaj Komutları

Komut	Ne yapar?
/msg	Bir kullanıcıya veya kanala mesaj gönderir
/query	Bir kullanıcıyla özel sohbet penceresi açar
/notice	Notice mesajı gönderir
/me	Eylem mesajı gönderir
/ctcp	İstemciler arası sorgu gönderir
/dcc	Doğrudan bağlantı başlatır

Mesaj türleri arasındaki farklar önemlidir: Normal mesaj, notice ve eylem mesajı farklı amaçlar için kullanılır. Ayrıntılar IRC msg ve query, IRC notice, IRC me komutu, IRC CTCP ve IRC DCC yazılarımızda.

Bilgi Komutları

Komut	Ne yapar?
/whois	Bir kullanıcı hakkında bilgi verir
/whowas	Ayrılmış bir kullanıcının son bilgilerini verir
/who	Bir kanalın veya maskenin kullanıcılarını listeler
/stats	Sunucu istatistiklerini gösterir
/links	Ağa bağlı sunucuları listeler
/map	Ağ yapısını gösterir
/motd	Sunucunun günün mesajını gösterir
/time	Sunucu saatini gösterir
/version	Sunucu sürümünü gösterir
/lusers	Kullanıcı sayılarını gösterir

Bu komutlar, ağ ve kullanıcılar hakkında bilgi edinmenin yoludur. Bkz. IRC whois ve whowas ve IRC stats ve bilgi komutları.

Mod Komutları

/mode komutu, IRC'nin en çok kullanılan ve en çok ayrıntı içeren komutudur. Hem kullanıcı modlarını hem kanal modlarını yönetir:

/mode #kanal +m
/mode #kanal +o Ayse
/mode #kanal +b *!*@spam.ornek.net
/mode BenimNickim +i

Mod sistemi IRC'nin yetki ve ayar mekanizmasıdır. Ayrıntılar IRC mode komutu, IRC kullanıcı modları ve IRC kanal modları yazılarımızda.

Operatör Komutları

IRC operatörleri için ayrılmış komutlar vardır: Ağ geneli duyuru yapmak, kullanıcıları bağlantıdan düşürmek, yasaklar koymak, sunucuları yönetmek. Bu komutlar yalnızca oper yetkisi olanlar tarafından kullanılabilir. Bkz. IRC oper komutları ve IRC kill ve ağ yasakları.

Services Komutları

Ağda services varsa, nick ve kanal kaydı için ek komutlar bulunur. Bunlar protokolün değil, services yazılımının sunduğu komutlardır:

/ns REGISTER parola eposta@ornek.com
/cs REGISTER #kanal
/ms SEND Ayse Not metni
/hs ON

Services komutları için IRC services nedir, NickServ komutları ve ChanServ komutları yazılarımıza bakın.

Ham Komut Göndermek

İstemcinizin desteklemediği bir komutu doğrudan sunucuya göndermek isterseniz /quote veya /raw komutları kullanılır. Bu, protokolün tamamına erişim sağlar ve bazı özel durumlar için gereklidir. Bkz. IRC quote ve raw.

Hangi Komutları Öğrenmeli?

Bütün komutları ezberlemek gereksizdir. Günlük kullanım için yeterli olan küçük bir set vardır:

İlk gün: /server, /nick, /join, /part, /msg, /quit.

İlk hafta: /whois, /topic, /away, /me, /notice, /list.

Kanal yönetmeye başladığınızda: /mode, /kick, /invite, ban maskeleri.

İleri düzey: /who, /stats, /quote, extended ban türleri, IRCv3 özellikleri.

Bu sıra, çoğu kullanıcının doğal öğrenme yoludur. Kanal yönetiminin temelleri için IRC kanal yönetimi temelleri yazımıza bakabilirsiniz.

İstemci Farkları

Temel komutlar protokolün parçası olduğu için her istemcide aynıdır. Ancak istemciler kendi ek komutlarını ve kısayollarını da sunar: mIRC'in script komutları, bazı istemcilerin pencere yönetim komutları, kısaltmalar ve takma adlar.

Bir komutun istemciye özgü mü protokole ait mi olduğunu anlamak için istemcinizin yardım belgesine bakabilirsiniz. mIRC için komut ve scripting dünyası ayrı bir derinlik sunar; bkz. mIRC script nedir.

Yardım Almak

Çoğu sunucu, desteklediği komutları listeleyen bir yardım komutu sunar. Ayrıca istemcinizin kendi yardım belgesi, komutların tam söz dizimini içerir.

Bir komutun sunucunuzda nasıl çalıştığından emin olmadığınızda, ağın yardım kanalına sormak en hızlı yoldur. IRC toplulukları bu tür sorulara genellikle memnuniyetle cevap verir.

Komut Ezberlemenin Ötesinde

Komutları listelemek öğrenmenin yarısıdır; diğer yarısı hangi komutun hangi durumda işe yaradığını kavramaktır. Örneğin kanalda bir sorun yaşandığında önce whois ile kişinin kimliğini kontrol etmek, sonra mod komutuyla gereken önlemi almak doğal bir sıradır. Benzer şekilde bir kanala giremediğinizde ilk bakılacak yer kanal modlarıdır.

Bu refleksler zamanla gelişir. Yeni başlayanlar için en pratik yaklaşım, karşılaştıkları her durumda hangi komutun gerektiğini araştırmak ve o komutu bir kez kullanmaktır. Bir komutu bir kez gerçek bir ihtiyaç için kullanmak, listede on kez okumaktan daha kalıcı öğretir.

Sonuç

IRC komutları, ilk bakışta kalabalık görünen ama mantıklı bir düzene sahip bir settir. Bağlantı, kanal, mesaj, bilgi ve mod komutları olarak gruplayarak öğrenmek en kolay yoldur. On kadar komutla günlük kullanımı rahatça sürdürebilir, geri kalanını ihtiyaç duydukça öğrenebilirsiniz. İlk adımı atmak için sıradaki rehberimiz IRC join ve part.