mIRC Script Nedir? Scripting Diline Giriş ve Temel Kavramlar

IRC istemcileri arasında mIRC'i özel kılan en önemli özellik, kendi scripting diline sahip olmasıdır. Bu dil sayesinde istemciyi kendi ihtiyaçlarınıza göre şekillendirebilir, tekrarlayan işleri otomatikleştirebilir, kanalınızı koruyan araçlar yazabilir ve hatta tamamen yeni pencereler ve arayüzler oluşturabilirsiniz. mIRC script, on yıllardır IRC topluluğunun en üretken alanlarından biri olmuş; binlerce addon, tema ve araç bu dille yazılmıştır. Bu rehberde dilin temel kavramlarını ve nasıl başlayacağınızı anlatıyoruz.

Script ile Neler Yapılabilir?

• Kısayol komutlar: Sık kullandığınız uzun komutları tek kelimeye indirmek.
• Otomatik tepkiler: Kanala biri girdiğinde karşılamak, belirli bir mesaja cevap vermek.
• Kanal yönetimi: Flood tespiti, yasaklı kelime filtresi, otomatik op.
• Bilgi araçları: Kanal istatistikleri, kullanıcı takibi, hatırlatıcılar.
• Arayüz özelleştirme: Özel pencereler, diyalog kutuları, menüler.
• Dış servisler: Web sayfalarından veri çekmek, API'lere bağlanmak.

Bütün bunlar mIRC'in dört temel bölümünde yazılan kodlarla yapılır.

mIRC Scripting'in Dört Bölümü

Bölüm	Ne için kullanılır?
Aliases	Kendi komutlarınızı tanımlamak
Remote	Olaylara (event) tepki veren kodlar
Popups	Sağ tık menülerine öğe eklemek
Variables	Kalıcı değişkenler

Bu bölümlere mIRC'in script editöründen erişilir. Editörü açmak ve bölümler arasında gezinmek için mIRC scripts editörü yazımıza bakın.

Aliases: Kendi Komutlarınız

Alias, kendi komutunuzu tanımlamanın yoludur. En basit hâliyle:

/selam /say Merhaba herkese!

Bu satırı Aliases bölümüne yazdıktan sonra kanalda /selam yazdığınızda bot değil, siz "Merhaba herkese!" mesajını göndermiş olursunuz. Alias'lar parametre de alabilir ve birden fazla satırdan oluşabilir. Ayrıntılar mIRC alias yazma yazımızda.

Remote: Olaylara Tepki Vermek

Remote bölümü, mIRC scripting'in en güçlü kısmıdır. Burada "şu olay olduğunda şunu yap" biçiminde kodlar yazarsınız:

on *:JOIN:#kanal: {
  if ($nick != $me) { .notice $nick Kanala hos geldin! }
}

Bu kod, biri kanala girdiğinde ona bir karşılama notice'ı gönderir. on ile başlayan satırlar olay tanımlarıdır; JOIN, TEXT, PART, KICK gibi onlarca olay türü vardır. Ayrıntılar mIRC remote eventler yazımızda.

Popups: Sağ Tık Menüleri

Popups bölümünde, kanal listesinde veya sohbet penceresinde sağ tıkladığınızda çıkan menülere kendi öğelerinizi eklersiniz:

menu nicklist {
  Op ver:/mode # +o $$1
  Whois:/whois $$1
}

Bu, kullanıcı listesinde birine sağ tıkladığınızda "Op ver" ve "Whois" seçeneklerini gösterir. Ayrıntılar mIRC popup menüleri yazımızda.

Identifier Kavramı

mIRC'te $ ile başlayan ifadeler identifier olarak adlandırılır. Bunlar, o anki duruma göre bir değer döndüren hazır bilgi kaynaklarıdır:

Identifier	Döndürdüğü değer
$me	Kendi nickiniz
$nick	Olayı tetikleyen kişinin nicki
$chan	O anki kanal
$1, $2	Komutun birinci, ikinci parametresi
$time	Şu anki saat
$network	Bağlı olduğunuz ağın adı
$nick($chan,0)	Kanaldaki kişi sayısı

Identifier'lar mIRC scripting'in kelime dağarcığıdır; ne kadar çoğunu bilirseniz o kadar az kod yazarsınız. Yüzlercesi mevcuttur ve kendi identifier'larınızı da yazabilirsiniz. Ayrıntılar mIRC identifierlar ve mIRC özel identifier yazılarımızda.

Değişkenler

mIRC'te iki tür değişken vardır:

Yerel değişkenler (% ile başlar, /var ile tanımlanır) yalnızca içinde bulunduğu script bloğu çalıştığı sürece yaşar:

var %sayi = 5
echo -a Sayi: %sayi

Global değişkenler (/set ile tanımlanır) mIRC kapatılsa bile kalır ve Variables bölümünde saklanır:

set %hosgeldin_mesaji Kanala hos geldin!

Ayrıntılar mIRC değişkenler yazımızda.

Komutlar ve Akış Kontrolü

mIRC komutları / ile başlar. Scripting'te sık kullanılan bazı komutlar:

Komut	Ne yapar?
/echo	Pencereye metin yazar (yalnızca siz görürsünüz)
/say	Kanala mesaj gönderir
/msg	Belirtilen kişiye veya kanala mesaj gönderir
/notice	Notice gönderir
/mode	Kanal veya kullanıcı modu değiştirir
/timer	Zamanlanmış komut çalıştırır
/write	Dosyaya yazar

Koşullu çalıştırma için if, elseif ve else; tekrarlar için while kullanılır. Ayrıntılar mIRC if else ve mIRC while döngüsü yazılarımızda.

Script Dosyaları

Scriptlerinizi mIRC'in editöründe yazabileceğiniz gibi, ayrı dosyalar hâlinde de tutabilirsiniz. Remote scriptleri genellikle .mrc uzantılı dosyalarda saklanır. Bir scripti yüklemek için:

/load -rs scriptim.mrc

Alias dosyaları için -a, popup dosyaları için farklı parametreler kullanılır. Hazır bir addon kurarken de genellikle bu yöntem kullanılır; ayrıntılar mIRC addon yükleme yazımızda.

İlk Scriptinizi Yazmak

Başlamak için en iyi yol küçük bir şeyle denemektir. mIRC'in script editörünü açın, Remote sekmesine geçin ve şunu yazın:

on *:TEXT:!saat*:#: {
  .msg $chan Saat: $time
}

Kaydedin ve kanalda !saat yazın. Botunuz olmasa bile sizin mIRC'iniz bu mesaja cevap verir. Buradan yola çıkarak kendi komutlarınızı eklemeye başlayabilirsiniz.

Dikkat Edilecekler

Script yazarken en önemli iki konu güvenlik ve nezakettir.

Güvenlik: Tanımadığınız kaynaklardan gelen scriptleri yüklemeyin. Bir mIRC scripti bilgisayarınızda dosya okuyabilir, yazabilir ve dış bağlantılar kurabilir. Ayrıntılar mIRC script güvenliği yazımızda.

Nezaket: Her mesaja otomatik cevap veren scriptler kanalları rahatsız eder ve çoğu ağda kural ihlali sayılır. Otomatik tepkilerinizi sınırlı tutun, kanallarda bot gibi davranmayın ve ağın kurallarını okuyun.

Öğrenme Yolu

mIRC scripting öğrenirken şu sırayı öneririz:

1. Editörü tanıyın ve basit bir alias yazın.
2. Identifier'ları ve değişkenleri öğrenin.
3. Remote eventlerle basit tepkiler yazın.
4. Koşullar ve döngülerle kodunuzu geliştirin.
5. Metin işleme ve veri saklama tekniklerini öğrenin.
6. Diyalog ve pencere gibi arayüz özelliklerine geçin.

mIRC'in kendi yardım dosyası, bütün komutların ve identifier'ların tam listesini içerir ve öğrenirken en güvenilir kaynaktır.

mIRC Scripting'in Kendine Özgü Yanları

mIRC scripting dilini başka dillerle karşılaştırmak öğrenmeyi kolaylaştırır. Dilin en belirgin özelliği, komut ile değer arasındaki net ayrımdır: Eğik çizgiyle başlayan şeyler bir iş yapar, dolar işaretiyle başlayan şeyler bir değer verir. Bu ikilik anlaşıldığında kodun büyük kısmı okunabilir hâle gelir.

İkinci özellik, dilin IRC'ye özel olarak tasarlanmış olmasıdır. Genel amaçlı bir programlama dilinde kanaldaki kişi sayısını bulmak için birkaç satır kod yazmanız gerekirken mIRC'te bu tek bir identifier ile elde edilir. Kanal listeleri, kullanıcı adresleri, mod bilgileri, sunucu durumu gibi IRC'ye özgü verilerin hepsi hazır identifier'larla sunulur. Bu yüzden mIRC scripting, IRC ile ilgili işlerde şaşırtıcı derecede kısa kod yazmanıza imkân verir.

Üçüncü özellik, dilin tarihsel yapısından kaynaklanan bazı tuhaflıklardır. Örneğin süslü parantezlerin yerleşimi katıdır, metin birleştirmede özel bir operatör kullanılır ve bazı komutların parametre sıralaması sezgisel olmayabilir. Bu ayrıntılar başta can sıkıcı görünse de kısa sürede alışkanlık hâline gelir.

Hazır Scriptler ve Kendi Kodunuz

İnternette her ihtiyaç için hazır mIRC scripti bulabilirsiniz. Hazır scriptleri kullanmak başlangıçta öğrenmenin hızlı bir yoludur: Çalışan bir kodu okuyup nasıl yaptığını anlamak, sıfırdan yazmaktan daha kolaydır. Ancak hazır scriptlerin önemli bir kısmı yıllar önce yazılmıştır, güncel mIRC sürümlerinde uyarı verebilir veya artık geçerli olmayan IRC özelliklerine dayanabilir.

Bu yüzden önerimiz şudur: Hazır scriptleri öğrenmek için okuyun, ama günlük kullanımda ihtiyacınız olan araçları kendiniz yazın. Kendi yazdığınız kodun her satırını bilirsiniz; bir sorun çıktığında nereye bakacağınızı bilirsiniz ve bilgisayarınızda tanımadığınız bir kod çalışmaz.

Sonuç

mIRC scripting, IRC deneyimini kendi ihtiyaçlarınıza göre şekillendirmenin yoludur. Dört bölümü (aliases, remote, popups, variables), identifier kavramını ve temel komutları öğrendiğinizde kısa sürede işe yarar araçlar yazmaya başlayabilirsiniz. Editörle tanışmak için sıradaki rehberimiz mIRC scripts editörü.