OperServ AKILL ve SQLINE: Ağ Geneli Yasakları Yönetmek

Bir IRC ağında bazı sorunlar tek bir kanalın sınırlarını aşar: Ağ genelinde spam gönderen botlar, birçok kanalda taciz eden kullanıcılar, services nicklerini taklit ederek parola toplamaya çalışanlar. Bu tür sorunlar kanal yasaklarıyla çözülemez; ağ genelinde önlem gerekir. OperServ AKILL ve SQLINE komutları, operatörlerin services üzerinden kalıcı, ağ geneli yasaklar koymasını sağlar. Bu rehberde bu komutları ve sorumlu kullanımlarını anlatıyoruz. OperServ'e genel bir bakış için OperServ komutları yazımıza göz atabilirsiniz.

Yasak Türleri

Komut	Neyi yasaklar?	Örnek kullanım
AKILL	Belirli bir user@host maskesinden bağlantıyı	Spam botlarının geldiği host
SQLINE	Belirli nickleri veya kanal adlarını	Services taklidi nickler, yasaklı kanallar
SNLINE	Belirli "gerçek ad" (realname/gecos) kalıplarını	Bot yazılımlarının kullandığı sabit realname

Bu yasakların ortak özelliği, services veritabanında saklanmaları ve services tarafından ağdaki sunuculara uygulanmalarıdır. Services yeniden başlatıldığında veya bir sunucu ağa yeniden bağlandığında yasaklar otomatik olarak tekrar uygulanır.

AKILL: Host Yasağı

/os AKILL ADD +7d *@spam.ornek.net Spam botları
/os AKILL ADD +30d *@203.0.113.* Tekrarlayan taciz
/os AKILL LIST
/os AKILL VIEW
/os AKILL DEL *@spam.ornek.net
/os AKILL CLEAR

AKILL maskesi kullanici@host biçimindedir. Maskeyle eşleşen biri ağa bağlanmaya çalıştığında bağlantısı reddedilir; zaten bağlıysa ağdan çıkarılır. VIEW komutu, yasağı kimin, ne zaman koyduğunu ve ne zaman sona ereceğini gösterir.

Süre Biçimleri

AKILL ve diğer yasaklarda süre, maskeden önce + işaretiyle belirtilir:

Biçim	Anlamı
+30m	30 dakika
+12h	12 saat
+7d	7 gün
+0	Süresiz

Süre belirtilmezse yapılandırmadaki varsayılan süre kullanılır. Süresiz yasakları yalnızca açık ve ciddi durumlar için kullanın; aksi hâlde liste zamanla masum kullanıcıları etkileyen eski kayıtlarla dolar.

Maske Seçimi

AKILL'de maske seçimi, kanal banlarından çok daha büyük sonuçlar doğurur, çünkü yasak bütün ağı kapsar.

• Tam IP veya host: *@203.0.113.45 gibi tek bir adres. En güvenli seçenektir, ama dinamik IP kullanan biri kısa sürede başka bir adresle dönebilir.
• Alt ağ: *@203.0.113.* gibi bir aralık. Birden fazla adres kullanan saldırganlar için etkilidir, ama aynı aralıktaki masum kullanıcıları da etkiler.
• Sağlayıcı geneli: *@*.saglayici.com gibi maskeler binlerce kişiyi etkiler ve yalnızca çok istisnai durumlarda düşünülmelidir.
• Kullanıcı adı ile birlikte: kotubot@* gibi maskeler, belirli bir bot yazılımının kullandığı sabit kullanıcı adını hedefler.

Cloak kullanan ağlarda operatörler gerçek host'u görebildiği için AKILL'ler gerçek adresler üzerinden konulur. Maske kavramları için IRC ban maskeleri yazımıza bakın.

SQLINE: Nick ve Kanal Yasağı

/os SQLINE ADD +0 NickServ* Services taklidi
/os SQLINE ADD +0 *ChanServ* Services taklidi
/os SQLINE ADD +30d #yasakli-kanal Ağ kurallarına aykırı içerik
/os SQLINE LIST
/os SQLINE DEL NickServ*

SQLINE, kullanıcıların belirli nickleri almasını veya belirli kanallara girmesini engeller. En yaygın kullanımı, services nicklerini taklit eden nicklerin engellenmesidir. Bir kullanıcı "NickServ_" veya "ChanServ1" gibi bir nick alıp diğer kullanıcılardan parola isteyebilir; SQLINE bu tür dolandırıcılık girişimlerini önler. Kanal adları için kullanıldığında, ağ kurallarına aykırı içerik barındıran kanalların açılmasını engeller.

SNLINE: Gerçek Ad Yasağı

/os SNLINE ADD +7d *bedava*bonus* Spam botu realname

Bazı spam botları, bağlanırken her seferinde aynı veya benzer bir "gerçek ad" (realname) kullanır. SNLINE, bu kalıbı yasaklayarak IP adresleri ve nickleri sürekli değişen botları yakalamanın etkili bir yoludur. Kalıbı seçerken normal kullanıcıların realname'leriyle eşleşmeyecek kadar özgül olmasına dikkat edin.

Services Yasakları ve Sunucu Yasakları

Özellik	OperServ (AKILL vb.)	Sunucu (G-line, K-line, Z-line)
Nerede saklanır?	Services veritabanı	Sunucu yapılandırması veya sunucu belleği
Services koptuğunda	Mevcut yasaklar sunucularda kalabilir	Etkilenmez
Kim yönetir?	Services yetkisi olan operatörler	Sunucu operatörleri
Ek özellikler	Services'e özgü loglama, VIEW	IP düzeyinde erken engelleme (Z-line)

İki sistem birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Özellikle büyük saldırılarda bağlantıları en erken aşamada engelleyen sunucu yasakları daha etkilidir. Sunucu yasakları için UnrealIRCd gline, kline ve zline ve IRC kill ve ağ yasakları yazılarımıza bakın.

Liste Yönetimi

Yasak listeleri zamanla büyür. Düzenli bakım yapılmazsa:

• Süresi dolmuş ama ihtiyaç kalmamış kayıtlar listeyi karmaşıklaştırır,
• Yıllar önce konmuş geniş maskeler yeni ve masum kullanıcıları etkileyebilir,
• Hangi yasağın neden konduğu unutulur.

Önerilen uygulamalar şunlardır: Her yasağa açık bir sebep yazın, mümkün olduğunca süreli yasak kullanın, ayda bir listeyi gözden geçirin ve süresiz yasakları en az yılda bir kez yeniden değerlendirin.

Yanlış Yasakların Önlenmesi

Ağ geneli bir yasak, masum kullanıcıları etkilediğinde ağın itibarına zarar verir. Yasak koymadan önce maskenin kimlerle eşleştiğini kontrol edin. Bazı services sürümleri, bir maskenin şu anda ağdaki kaç kullanıcıyla eşleştiğini gösterir; çok sayıda kişiyle eşleşiyorsa maskeyi yeniden düşünün. Kullanıcıların yanlış yasakları bildirebileceği bir iletişim yolu, örneğin bir e-posta adresi veya ağ dışından ulaşılabilen bir destek kanalı sunun.

Sık Yapılan Hatalar

En sık yapılan hata, aceleyle çok geniş maskeler kullanmaktır. Saldırı anında *@*.saglayici.com gibi bir maske cazip görünebilir ama binlerce masum kullanıcıyı da dışarıda bırakır. İkinci hata, sebep alanını boş bırakmaktır; aylar sonra listeye bakan bir operatör, bir yasağın neden konduğunu anlayamaz. Üçüncüsü ise yanlışlıkla kendi operatör ekibini veya ağın kendi sunucularını kapsayan bir maske kullanmaktır; bu tür hatalar ağın yönetimini ciddi şekilde zorlaştırabilir.

Yasak Politikası Oluşturmak

Ağ genelinde tutarlılık sağlamak için operatör ekibinin yazılı bir yasak politikası olması çok faydalıdır. Bu politikada hangi davranışların hangi tür ve süredeki yasakla sonuçlanacağı, ilk ihlal ile tekrarlayan ihlaller arasındaki fark ve itiraz sürecinin nasıl işleyeceği açıkça yazılmalıdır. Böylece farklı operatörler benzer durumlarda benzer kararlar verir ve kullanıcılar ağın kurallarının keyfi uygulanmadığını görür.

Politika belgesini yılda en az bir kez gözden geçirip ağın değişen ihtiyaçlarına göre güncellemek de iyi bir uygulamadır.

Sonuç

AKILL, SQLINE ve SNLINE, OperServ'in ağ genelinde düzeni korumak için sunduğu en güçlü araçlardır. Maskeleri olabildiğince dar tutun, süreli yasakları tercih edin, her yasağa sebep yazın ve listeleri düzenli olarak gözden geçirin. Kullanıcıların kimlik doğrulamasını modern ve güvenli hâle getiren yöntem için sıradaki rehberimiz services SASL.